(Vervolg van pagina 833).
zelfs waardóór men leeft en ademhaalt. Niet als doctrine, doch als persoonlijkst en eigenst leven bevruchten zij de scheppende verbeelding en geraken zij tot scheppend leven.
Een tijdperk, gelijk het achter ons liggende, waarin de verbondenheid met algemeen geldende levenswaarden te loor ging, bezat geen algemeenen stijl, hoogstens een individueelen. Het was het tijdperk der individueele stijlen, der individueele werelden en wereld-beschouwingen. Doch een tijdperk waarin om het bezit van die waarden nog geworsteld wordt, kan evenmin een stijl voortbrengen, doch het zal, tegelijk met den wil die waarden te heroveren en in de wereld tot gelding te brengen behoefte gevoelen aan een algemeenen kunststijl, een stijltijdperk, een stijl welke de uitdrukking en bevestiging is, de meest natuurlijke bloei van die nieuwe, verworven levenswaarden. — Dit moment nu van veroveren en nog voorbereiden is óns moment.


Nóg een enkel woord hier over dien eeuwigen en gruwelijken meneer Visser. Diens besef der menschelijke waardigheid openbaarde zich negatief, ook in dien zin dat hij aan dit besef niet den inhoud van een positief gericht handelen verbond. Het resulteerde slechts in het negatieve weten dat het handelen van zijn omgeving diep beneden de waardigheid van een menschelijk handelen bleef en slechts zijn oorsprong vond in schamele motiefjes, een naargeestig zelfbedrog, in armzalige angstjes en armzalige eerzuchtjes. Zoo werd hij een venijnig vernieler, een destructief nihilist. — Zoodra echter dit bewustzijn der menschelijke waardigheid, negatief zich openbarend in een alles doordringend besef der menschelijke onwaardigheid, in een onherroepelijk en onverzoenlijk afwijzen van dat onwaardige, zoodra dit negatief besef der
834

















aangemaakt: 19-01-2012 Copyright © 2012 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 16-07-2012