overzicht werken
vorige bladzijde



nige voorwaarde waaronder men zichzelf verwerkelijken kan, waaronder zich de opbouw der eigen persoonlijkheid volvoeren laat. Maar juist deze naaste bestond niet meer voor den mensch... Losgestooten uit de gemeenschap werd hij tevens losgestooten uit zichzelf. Met het uiteenvallen der groote gemeenschaps-orde buiten hem viel ook zijn eigen, innerlijke levens-orde weerloos en luisterloos uiteen. Op de naargeestige waarde na, die ik noemde : een vale winstzucht (die nu ook de rest vernietigt). Dat was de genadelooze rooftocht van het liberalisme, dat den mensch kwam bevrijden. Het vernietigde datgene wat den mensch als mensch gestalte gaf, datgene wat een inhoud, een opgaaf, en een gelúk van het menschelijke leven is. Terwijl voor de groote geesten, die ik zoojuist noemde, het individualisme bestond in de opdracht zichzelf te realiseeren – ver van deze platvloersche en verploerte samenleving! – in den opbouw der eigen geestelijke persoonlijkheid, in het heroveren en opnieuw beleven van de waarachtige waarden en groote waarheden des levens (ziedaar hun hoog gemeenschapsbewustzijn! en het heeft onloochenbaar práchtige waarheden hervonden), vertegenwoordigt het individualistisch liberalisme om ons heen nog enkel een klein naargeestig materieel eigenbelang. ( 4 )

Beroofd van elk boven-persoonlijk ideaal wijl niets hem meer met een gemeenschap buiten hem verbond ; beroofd van elke opdracht en van elken plicht, van elke liéfde en elke beziéling ; beroofd van alles wat het leven tot een waarachtig geluk, tot iets mensch-waardigs zou hebben gemaakt, werd deze vernielde, onttakelde mensch aan de liberale samenleving overgeleverd. D.w.z. : niet alleen zonder bestemming, doch ook zonder b e s c h e r m i n g. Zijn m a t e r i e e l e belangen mochten vrijelijk worden vernietigd door de sterksten, door de meest roofzuchtigen en gewetenloozen; en wat hem nog aan g e e s t e l i j k bezit mocht resten, mocht vrijelijk worden vernield en verloederd door lectuur, pers, film etc. De


22





















volgende bladzijde
inhoudsopgave



aangemaakt: 18-09-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 17-12-2009