lijst van werken
vorige bladzijde



nen zulks maar al te snel) dat men een massa weer als volk doet herrijzen door als massa tot de maasa te spreken: op háár niveau: met vulgair en pathetisch gezwets. De massa gelooft niet in zichzelf (het heele geheim trouwens van het verbeten fanatisme waarvan wij vandaag den dag getuige zijn), zij gelooft dus evenmin degenen die op haar gelijken willen. Haar demagogen ,,gelooft’’ zij niet; haar demagogen werpt zij zich — vertwijfeld — in de armen.

142

   De massa is zielloos d.w.z. de ziel der ,,velen’’ verwierf geen gestalte, geen vorm, werd niet zichzelf. En men moet niet wanen, dat zij een ziel verwerft door degenen die hun ziel (en bezieling) verloochenen om vat op haar te krijgen. De historie der religies moge ons in dit opzicht voldoende leerschool zijn geweest.

143

   De massa begrijpt niet, zij vermoedt — en zij moet vermoeden (wil ook zij veroverd worden voor een scheppende idee), dat een mensch van hooger orde tot haar spreekt én: haar liefheeft; dat deze spreekt en liefheeft vanuit een groote, hartstochtelijk beleden overtuiging en met een onverschrokken, zichzelf verloochenenden wil om die overtuiging in werkelijkheid om te zetten.

144

   Een paradox formuleeren is het doen oplichten van één


67
volgende bladzijde





















volgende bladzijde



aangemaakt: 10-06-2002 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 15-10-2009