lijst van werken
vorige bladzijde



telijke — want die opbouw impliceert een voortdurend geëischt vaarwel aan tallooze vroegere overtuigingen, instellingen, gewoonten etc., en dit op zeer concrete, tast­bare en onverbiddelijke wijze.
    Dé bron van verzet zal echter iets geheel anders zijn. De bron van verzet zal het besef zijn, dat het met de vrij­heid, zooals wij die tot dusver verstonden, definitief ge­daan is. Wat is vrijheid? Vrijheid is alleen: het zich vrijwillig onderwerpen aan zijn plicht; vrijheid is alleen: vrij­willig het goede doen. Door deze vrije gehoorzaamheid zijn wij menschen d.w.z. daardoor onderscheiden wij ons van en verheffen wij ons boven het dier, dat deze vrijheid ten opzichte van het goede niet kent. Het goede doen is de eenige levenswet, en daaraan moeten allen zich on­derwerpen — hetzij vrijwillig, hetzij (op het gebied van de natuurlijke gemeenschapsorde) gedwongen. Dit wil dus zeggen, dat de vrijheid om te doen en te denken wat men wil, dat vrijheid in absoluten zin een monsterlijke absurditeit is. De taak van den Staat toch is: a) het leven volgens de deugd te bevorderen d.w.z. het handelen der onderdanen in dienst van het algemeen welzijn, b) een staatsorde te creëeren overeenkomstig, en als uitdrukking en bevestiging van, de normen van dat goede, zoo, dat tegen die normen handelen, handelen is tegen de wetten. — Deze orde is de goéde orde, maar dit goede was niet óns goede, integendeel. Ons ,,goede” was de monsterlijke absurditeit van een volstrekt bandelooze en anarchistische vrijheid. Ons heele politieke en maatschappelijke leven was, practisch, op dat burlesk en beleedigend vrijheids­begrip gebaseerd. En deze vrijheid was ons dierbaar ge­worden als ons hóógste goed! Elk aantasten nu van deze vrijheid, elk offer op dit gebied, zal men wezenlijk onder­gaan als een onrechtmatig vergrijp, waarvoor men ge­dwongen werd te buigen, zal een bron zijn, onvermijdelijk, van critiek, van durend, latent en verbeten verzet, van vijandschap.
    Vervolgens: evenmin als de individueele mensch vrij is om te doen wat hem goeddunkt, is een land zulks. Onaf­hankelijk-zijn, gelijk wij dat tot dusver verstonden, zal tot


6





















volgende bladzijde



aangemaakt: 07-01-2007 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 18-10-2009