vorige bladzijde Dat ,,veel van het werk der laatste jaren in ons land ’onverstaanbaar’ werd door zijn excentriek en ziekelijk karakter” is een kwestie, die niets te maken heeft met de onverstaanbaarheid voor de groote massa van alle groote kunst. Strijden tegen ziekelijkheid en excentriciteit (een zeer verdienstelijk werk, maar de excentrieken — er zijn er niet zoo veel in ons land — zijn gemeenlijk excentriek voor den verkoop en hangen dus hun huik naar den wind zoodra de wereld iets anders decreteert), strijden tegen ziekelijkheid en excentriciteit impliceert echter geenszins: pleiten voor een algemeene verstaanbaarheid van alle kunst. En pleiten voor een ,,Nederlandsche” kunst is evenmin pleiten voor een algemeen verstaanbare kunst. ,,Men zou dan vrijwel de heele Dietsche schilderkunst als ’onvolksch’ kunnen afwijzen.” Een kunstwerk kan ,,Nederlandsch” zijn van aard (b.v. Rembrandt), maar is daarmee nog niet per se ,,verstaanbaar” of ,,volksch” in den zin van: datgene tot uitdrukking brengend wat in het volk, in de volksziel leeft. Men kan het ,,algemeen verstaanbare” wel ,,volksch” noemen, maar er zijn genoegzaam volmaakt Nederlandsche (Dietsche) kunstwerken, Dietsch van wezen, Dietsch van gevoeligheid etc., en dus ,,volksch”, die de groote massa zonder een spoor van belangstelling passeert.

    ,,In een periode van verslapt volksleven en ontaarde volkssmaak (gelijk die welke achter ons ligt) worden daar tegenover de werken der volksche kunstenaars niet begrepen.” Deze opmerking is wel zéér verrassend! Ten eerste is er geen enkele reden om de periode van ,,ontaarde” volkssmaak met 10 Mei te laten ophouden; de volkssmaak nú is precies zoo als vóór 10 Mei; dus àchter ons ligt er, wat dat betreft, niets. Maar ten tweede: welke schrijvers werden en worden in bedoelde periode van volkssmaakontaarding het gretigst verslonden? Toch de ,,volksche” als Coolen, Herman de Man, Anke Servaes, Jan de Hartog etc.


229

























aangemaakt: 01-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 09-01-2013