vorige pagina worden onderschreven wijl zij gebaseerd is op de natuur der dingen, — een staatsman heeft nimmer het recht hen uit een samenwerking weg te stooten voor wie het vaderland de eenige en hoogste waarde des levens is, ook niet als hij zelf — christen zijnde — het vaderland slechts zou zien als een middel tot een hooger, eeuwig doel. Zooals een staatsman niet het recht heeft hen uit een samenwerken weg te stooten, zoo heeft de christen niet het recht een samenwerken met hen af te wijzen.

De staatsman eische een samenwerking in vrede waar deze vrede mogelijk is (en op het gehied der natuurlijke orde en haar maat­schappelijke structuur kan deze over de heele linie mogelijk zijn), en hij eische eerbied voor elkander waar, op het gebied der wereldbeschouwing, de meeningen uit elkander gaan.

Zoo goed als de christen het recht heeft; voor zichzelf geloofs­vrijheid op te eischen, zoo goed heeft hij den plicht, dengene die buiten het vaderland en een nationaal solidarisme aan geen hoogere waarden meer kan gelooven, geloofs-vrijheid, gewetens-vrijheid te gunnen. En hij gunne hem niet alleen deze vrijheid, hij eerbiedige ook dit (exclusief) geloof aan het vaderland: als een der schoonste zaken op het gebied der natuurlijke waarden; en hij eerbiedige den vertegenwoordiger van dit geloof als den vertegenwoordiger van iets dat duizendmaal waardevoller, schooner, zuiverder (tja, zoo men wil ,,christelijker’’) is dan het souvereine eigenbelang en groepsbelang en al die andere vraatzuchten welke de steunpilaren werden van een verworden demoliberalen staat. Heeft een christen den plicht zich, wat zijn deugdenleven betreft, aan Christus op te richten, een niet-christen heeft het recht het voorbeeld van zijn natuurlijk deugdenleven elders, desnoods in een voor-christelijk tijdperk te zoeken, en hij doet dit met te meer recht als hij in de christenen slechts een verraad, zelfs aan een natuurlijk deugden-leven, gewaar wordt.

Beteekent dit teruggrijpen een evolutie van twee duizend jaar ongedaan maken? Kom kom. Geven wij ons er liever rekenschap van, dat die ,,nieuwe’’ heiden, de heiden die wederom zijn men­schelijke gestalte zoekt d.w.z. het herstel van een natuurlijk deugden- volgende pagina


146

























aangemaakt: 01-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 19-10-2009