vorige bladzijde herleze dit gedicht. Men begrijpt dan de waarachtige deugden van den Hollander; en men begrijpt dan tevens (en nogmaals) hoezeer de Hollander heden maar een mythe is, en een vale. . . . .

Appendix.

    Ik noemde het een dubieus ondernemen, het werkelijke karakter van het Nederlandsche volk af te willen leiden uit de bepaalde karaktertrekken, die de menigte op dit moment (ook al duurt dit moment dan reeds enkele eeuwen) vertoont. Het karakter der menigte in een bepaald tijdvak is niet hetzelfde als het karakter van een volk. Een volkskarakter blijkt, gelijk ik zeide, niet uit datgene wat een volk op een zeker moment is, doch uit datgene waartoe het bij machte is; het blijkt uit de gestalten, die het in staat is voort te brengen, en vervolgens uit datgene wat het zelf op de groote keerpunten zijner historie aan deugden vermag op te brengen. Niet de tijdperken van verval (verburgerlijking) zijn karakteristiek, doch de tijdperken van doorbrekende en beslissende vernieuwingen. — Gaat men echter af op de menigte, zooals zij op dit moment is, dan gaat men welhaast onvermijdelijk, gelijk Huizinga destijds, ook voorbij aan een onzer meest kenmerkende wezenstrekken, nl. onzen eenvoud.
    Schreven wij hierboven over een achtergrond van de naargeestige vaalheid, die onze samenleving in tijden van verval demonstreert, en herkenden wij onzen eenvoud als een verheugende deugd; in het navolgende willen wij nog enkele alinea’s wijden aan den al te zeer veronachtzaamden achtergrond (ondergrond) van de eenzaamheid waartoe vele onzer grootste figuren in dit land gedoemd werden. Wij zullen dan nogmaals onzen ,,eenvoud” ontmoeten, doch dit keer als een ietwat dramatischer verschijnsel.
    Rembrandt, van Gogh en vele andere figuren van formaat hebben hier een zeer kommervol bestaan geleid. Leidende persoonlijkheden als Kloos en van Deyssel, die toch meer dan schouderhoog boven hun omgeving uitstaken, moesten eerst grijsaards worden alvorens volgende bladzijde


30

























aangemaakt: 01-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 04-01-2013