zich voltrok, deed een mensch geboren worden wiens geloof in den mensch en in het natuurlijke leven goeddeels bezweken was en mét hem een in sombere vermoedens bevangen christendom dat slechts een bovennatuurlijke bevrijding verbeidde. Uit de verwildering en ontreddering, niet minder verbijsterend wellicht, uit de bloedige en verwoestende worstelingen waarmede thans een cultuur, die zichzelf overleefd heeft, in puin stort, treedt daarentegen een mensch te voorschijn die sterk, rustig, moedig (en blijmoedig) in den mensch gelooft, die zich opnieuw tot de scheppende grootheid, den adel van den natuurlijken mensch bekend heeft en met dit geloof den ochtendstond van een nieuwe wereld binnentreedt. — Zal voor hém — dezen mensch van den ochtendstond — het christendom nog een ,,blijde boodschap’’ kunnen zijn? Het antwoord op deze vraag — dat voor mij stellig bevestigend luidt — kan hier gevoeglijk blijven rusten; wij poogden toch slechts dien nieuwen mensch, die thans zijn intree deed in de historie als de drager van de scheppende krachten der toekomst, als de drager en aankondiger van een nieuwe levensorde, een nieuw, helder en zuiverend heil, voor U op te roepen.

Wij schijnen wel zeer ver afgedwaald van hetgeen ons hier voor alles bezighoudt. Maar als wij thans de vraag herhalen, welke wij daarstraks stelden, of van den huidigen mensch — en wij herkenden hem als den drager van een edelen en trotschen levenswil en van een schoon, diep-vitaal levensbewustzijn, — of van den huidigen mensch die diepe, boeiende impulsen te verwachten zijn welke het aanzijn kunnen geven aan een kunst, die — verre van bevangen te zijn in een kleine ,,nuttigheid’’ — het edelste in den mensch en het edelste in een gemeenschap verheldert, zuivert, bevrijdt, een kunst die, door dit alles, een levensverbonden, scheppende grootheid is, dan meen ik dat deze vraag na het voorgaande nauwe­lijks nog antwoord behoeft. Wij zijn het centrum van het artistiek probleem reeds betreden. Stellig zal de verwerkelijking van zulk


28
























aangemaakt: 24-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 18-10-2009