sfeer waarin zich het gevecht dier ,,vorigen’’ voltrok. Maar het is nu wellicht iets duidelijker geworden, waarom bij al dezen — deze ,,vorigen’’ die eens toch werkelijk zochten en streden, — geen werkelijke ontvankelijkheid meer mogelijk was toen een scheppend ordebeginsel zijn intree deed. Drie kenmerken toch waren voor deze ,,vorigen’’ karakteristiek en alle drie verklaren zij het ver­bijsterend misverstaan, de onmogelijkheid van een reëel en levend begrip toen een diep-vitale levenswil in het verwilderde en ont­wortelde cultuurleven van Europa, met harde beslistheid, baanbrak.

Het eerste dat voor de ,,vorigen’’ kenmerkend was, vooral voor de groote gevoeligen en kwetsbaren onder hen, was hun alles-beheerschende hunkering naar een persóónlijk levensgeluk, de droom van een zuiveren, helderen, welhaast onwereldschen vrede, die droom welke alles wat daar beneden bleef, als iets bezoedelds, zin en waarde deed verliezen. Deze schoone zelfzucht, die ons eerste levensrecht schijnt te zijn (ook vandaar dat ik den term ,,individualisme’’ als karakteristiek niet erken), zij was geen moment, doch het durende en alles overheerschende, datgene wat — vervuld of beroofd — ’s levens zin of zinledigheid bepaalde. Niet echter omdat deze droom, die een jaloersch lot onbarmhartig vernietigt, tot niets anders leiden kon dan tot een eenzelvig en vereenzaamd wegzwerven; ook niet omdat, aldus, het geloof in het leven reeds te zeer ondermijnd en te diep bezweken was om een trotsch levensgeloof nog anders te zien dan als een kinderlijken en ijdelen waan, maar omdat die schoone zelfzucht de laatste, alles beheerschende drijfkracht was, was geen verstaan mogelijk. Daardoor ontbrak het orgaan voor een werkelijk verstaan van hetgeen uit een volstrekt tegengestelden (ook hoogeren) levensdrang ge­boren was. — Op dezen laatsten levensdrang gaan wij aanstonds uitvoeriger in.

Een tweede noodlottig kenmerk demonstreerde zich vooral aan een strijdbare als Ter Braak. Inderdaad, Ter Braak was een der strijdbaarsten, een der weinigen wien het ernst was, verbeten en onaflaatbaar ernst in zijn besef dat wij cultureel op een tweesprong


8
























aangemaakt: 24-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 18-10-2009