Uit: Criterium 1940, blz. 449-455

MARSMAN ALS CRITICUS

,,Literaire tempeldienst” is den Hollander vreemd. Gestalten, die boven het gemeene formaat uitsteken, binden en bezielen hem even zelden als ideeën, die hem buiten de camera obscura des dage­lijkschen levens voeren. Kliekgeest, coterie-vorming behoort, tijde­lijk, tot zijn mogelijkheden, maar deze berust op een andere ,,tech­niek”, op andere ,,belangen” ook, dan ,,literaire tempeldienst”. Voor déze begeestering, die de importantie van een bepaald schrij­ver tot onaantastbaar dogma proclameert en als zoodanig zonder discussie aanvaard wenscht te zien, zijn wij te weinig grootmoedig, te weinig vrij, te weinig jong (te snel oud), — te wrokkig en korze­lig misschien ook. Wij accepteeren slechts onder velerlei voorbe­houd en met een massa critiek. Dat is zoo onze (on)hebbelijkheid. Men behoeft niet blind te zijn voor iemands tekorten, maar het kon toch wel eens beter zijn als wij onze botte en geborneerde scherpzinnigheid op dat punt bij tijd en wijle eens wisten te ver­geten. Dit echter schijnt hier zelden mogelijk. Het gebeurt hier zelden, men kan wel zeggen nooit, dat men iemands tekorten op den koop toe neemt (als onbelangrijke bijkomstigheden ten over­staan van iemands positieve kwaliteiten). - Ik wil slechts zeggen:
de vrees, die men wel hoorde uitspreken, nl. dat Marsmans be­langrijkheid hier voor talloozen een onbetwistbaar dogma is ge­worden, een zaak waarover men verder niet wenscht te discus­sieeren — deze vrees is een volkomen ongegronde, een door geen enkel feit gemotiveerde vrees. In het Marsman-nummer van Groot-Nederland (verschenen destijds naar aanleiding van Marsmans Verzameld Werk) kwamen verscheiden bewonderaars van Mars-mans werk aan het woord, maar van ,,tempeldienst” was met geen woord sprake. Dáár niet, omdat het pro en contra zeer openhartig, critisch en objectief besproken werd, elders ....... . omdat wel­licht geen sterveling ter wereld zoo ongeschikt voor tempeldienst is als, juist, de Hollander, die nog altijd het meest in zijn sas is,

449

















aangemaakt: 01-08-2012 Copyright © 2012 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 03-08-2012